Een gezond gewicht voor je kat behouden

Ernstig overgewicht vermindert de levenskwaliteit van je kat en kan ook de levensverwachting verlagen. Katten met een te hoog lichaamsgewicht lopen meer risico op het ontwikkelen van verschillende slopende ziekten. Bovendien kan overgewicht het verloop van bepaalde aandoeningen versnellen. 

Overgewicht bij katten: 

• Vermindert de levenskwaliteit (hitte- en inspanningstolerantie, mobiliteit, gewrichtspijn, enz.) 
• Maakt routinematige klinische en chirurgische procedures bij de dierenarts moeilijker 
• Verhoogt het risico bij verdoving 
• Vermindert het vermogen tot zelfverzorging (vachtverzorging) 

Overgewicht bij katten wordt in verband gebracht met of verergert door: 

• Suikerziekte (diabetes mellitus) 
• Huidziekten 
• Urinewegaandoeningen 
• Orthopedische aandoeningen 

Een ideaal lichaamsgewicht is afhankelijk van het ras, de leeftijd en de lichaamsbouw van je kat. Elke kat heeft een eigen ideaal gewicht dat belangrijk is voor de algehele gezondheid. Regelmatige meting van het lichaamsgewicht met een weegschaal is een nauwkeurige methode om gewichtsschommelingen te volgen. Gewicht meten is snel, eenvoudig, herhaalbaar en objectief, maar geeft geen informatie over de lichaamssamenstelling (bijv. vet versus spier). 

Daarom is het nuttig om Body Condition Scoring (BCS) te gebruiken naast de weging. Dit beoordeelt de lichaamsvorm en vetlaag van je kat om te bepalen of je kat ondergewicht, een ideaal gewicht of overgewicht heeft. Deze methode vergt oefening. Raadpleeg je dierenarts voor begeleiding. 

• Optimaal gewicht (BCS 5/9): Je kat heeft een ideaal gewicht. Probeer dit te behouden. Soms kan BCS 6/9 acceptabel zijn, maar voorkom verdere toename. Raadpleeg je dierenarts. 
• Ondergewicht (BCS 4/9 of lager): Je kat heeft ondergewicht en moet aankomen voor een optimale gezondheid. Raadpleeg je dierenarts. 
• Overgewicht (BCS 6/9 of hoger): Je kat heeft overgewicht of is obees, wat de levenskwaliteit aantast. Je kat moet afvallen. Raadpleeg je dierenarts. 

Begin al vroeg in het leven van je kat met het beoordelen van het lichaamsgewicht en de lichaamsconditie, ook tijdens de groei. Omdat je je kat dagelijks ziet, is het moeilijk om veranderingen op te merken. Daarom is regelmatige controle belangrijk. Voorkomen is beter dan genezen: het is makkelijker om gewicht stabiel te houden door kleine aanpassingen, dan om achteraf een afvalprogramma te starten. 

Wees extra voorzichtig met kittens. Te veel voeren kan leiden tot snelle groei en levenslang verhoogd risico op overgewicht. Gebruik groeigrafieken die je bij je dierenarts kunt krijgen.

Factoren die de dagelijkse energiebehoefte beïnvloeden: 

• Geslacht: Gecastreerde katers lopen iets meer risico op overgewicht dan poezen.
• Sterilisatie/Castratie: Vermindert de productie van hormonen (oestrogeen/testosteron), wat de verzadiging beïnvloedt – katten kunnen hierdoor meer gaan eten. 
• Leeftijd: Oudere katten zijn vaak minder actief en hebben een aangepaste voeding nodig. 

• Beperk de dagelijkse hoeveelheid snacks. 
• Geef een deel van de hoofdvoeding als traktatie. 
• Gebruik kleine traktaties – een stukje kip is voor een kat een grote snack. 
• Vermijd calorierijke snacks en tafelrestjes. 

Rassen: Alle katten kunnen overgewicht krijgen, maar bij huis-tuin-en-keukenkatten, Brits Korthaar, Maine Coon, Noorse Boskat en kruisingen is het risico mogelijk hoger. 

Inactiviteit: Katten zonder toegang tot buitenruimte, bewegen minder en hebben een lagere energiebehoefte. De meeste binnenkatten zullen te veel eten als het voer onbeperkt beschikbaar is. 

Na gewichtsverlies: Katten die ooit overgewicht hadden, lopen meer kans om opnieuw aan te komen. Wees alert en voer zorgvuldig. 

Voedingskeuze: Kies voeding die past bij levensfase en leefstijl. ‘Light’-diëten of veterinaire dieetvoeders bevatten minder calorieën maar meer voedingsstoffen. Hoger vezel- en eiwitgehalte helpt bij verzadiging. Te kleine brokjes kunnen echter leiden tot te snel eten. 

Natvoer: Bevat meer water, wat bij sommige katten het verzadigingsgevoel kan verhogen. 
Voerverrijking: Stimuleert kat mentaal en fysiek. Droogvoer kun je in voerpuzzels aanbieden, smeer natvoer uit om het likken te verlengen, of speel zoekspelletjes. 
Voermanagement: Katten reguleren hun inname slecht bij vrije toegang tot voer. Twee maaltijden per dag zijn beter dan één. Wegen is nauwkeuriger dan afmeten met een cupje. 

Snacks kunnen belangrijk zijn voor de band met je kat, maar vormen extra calorieën. Ze mogen nooit meer dan 10% van de dagelijkse energiebehoefte uitmaken. 

Tafelrestjes: Leveren ook extra calorieën en kunnen bedelgedrag versterken. Houd ze binnen de 10% limiet en zorg dat ze veilig zijn voor katten. 

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, heeft elke knaagdierensoort zijn specifieke voedingsvereisten. Een hamster heeft bijvoorbeeld veel eiwitten nodig (vlees), terwijl een dwergkonijn uitsluitend plantaardig voedsel eet. Voor cavia’s is vitamine C in de voeding onmisbaar aangezien ze die niet kunnen synthetiseren. Het zit daarom ofwel standaard in het caviavoer of het wordt aangeboden in de vorm van vitaminesupplementen.

• Houd het gewicht en de BCS van je kat in de gaten – weeg maandelijks indien mogelijk. Gebruik thuis een babyweegschaal. 
• Voer een voeding die past bij de levensfase – kittens hebben meer energie nodig, oudere katten mogelijk minder. 
• Verlaag de voergift na castratie/sterilisatie. 
• Pas het dieet aan het activiteitsniveau aan – binnenkatten hebben minder energie nodig dan buitenkatten. 
• Zorg voor voldoende mentale en fysieke stimulatie – laat je kat ‘werken’ voor voedsel en speel dagelijks (bijv. 10 minuten per keer). 
• Weeg het droogvoer af in plaats van gebruik te maken van maatbekers. 
• Snacks en restjes mogen samen maximaal 10% van de dagelijkse caloriebehoefte zijn. Verlaag de hoofdmaaltijd dienovereenkomstig. 
• Volg de instructies bij het overstappen op nieuw voer en houd het gewicht/BCS goed in de gaten. 
• Natvoer of geweekt droogvoer kan helpen bij verzadiging. 

Als je kat al overgewicht heeft (BCS 7/9 of hoger), begin dan met een verantwoord afvalprogramma onder begeleiding van je dierenarts. Hoe dichter bij het streefgewicht je begint, hoe makkelijker het is. Een speciaal dieet met minder calorieën maar meer voedingsstoffen is essentieel. Deze diëten bevatten vaak meer eiwitten en vezels om het hongergevoel te verminderen.